Volgens de cijfers van 2025 leven in België meer dan 200.000 mensen met dementie. Tegen 2050 zal dat aantal nog met meer dan de helft toenemen. Dat maakt het niet alleen relevant maar ook urgent. We spraken hierover met Elodie en Nele. Het thema ligt hen beiden nauw aan het hart en ze zetten er zich als psycholoog en teamcoach thuiszorg in Deerlijk dagelijks voor in.
Kunnen jullie even jullie functie en rol toelichten binnen het project dementievriendelijke gemeente?
Elodie: ‘Ik ben al 5 jaar psycholoog in het woonzorgcentrum De Gavermeersen en ben hier, samen met de referentiepersoon dementie, verantwoordelijk voor alles wat met dementie te maken heeft.’
Nele: ‘Ik ben teamcoach thuiszorg bij het gemeentebestuur van Deerlijk. Ik ben verantwoordelijk voor de thuiszorg waar thema’s zoals mantelzorg en dementie uiteraard ook deel van uitmaken.’
Deerlijk ging in 2023 het engagement aan om een dementievriendelijke gemeente te worden. Hoe is die samenwerking tussen gemeente en woonzorgcentrum georganiseerd?
Nele: ‘Samen gaan we op zoek naar gepaste initiatieven en acties. Vooral om mensen er eerst en vooral bewust van te maken dat dementie bestaat. Wie de diagnose van dementie kreeg, draagt geen sticker op zijn voorhoofd. Erover praten is ook niet altijd evident, dus wij streven ernaar die drempel te verlagen.’
Elodie: ‘Klopt. Mensen denken vaak dat iemand met dementie enkel in het woonzorgcentrum te vinden is. Maar heel wat mensen met dementie wonen nog thuis. Velen zijn zich ook nog niet volledig bewust van de officiële diagnose ‘dementie’. Bij ons komen enkel mensen met dementie terecht waarbij de thuissituatie niet meer doenbaar is. Nele detecteert dus vaak al wat vroeger bepaalde signalen via de thuiszorg.’
Nele: ‘(vult aan) En Elodie haar expertise is dan weer de sterkte die nodig is om van onze acties een succes te maken. Op 21 september is het Werelddag Dementie. Het geschikte moment om dementie nog eens in de kijker te zetten.’
Waar botsen we op vandaag als gemeente nog op als het over dementie gaat?
Elodie: ‘Eenmaal iemand de diagnose krijgt, merken we al snel dat het contact met familie, vrienden en buren vermindert. Mensen weten gewoon niet hoe ermee om te gaan. Terwijl dat persoonlijk contact net zo belangrijk is voor iemand met dementie. We merken bijvoorbeeld dat mensen zich plots anders gaan gedragen. Ze gebruiken kindertaal of verkleinwoordjes. Maar iemand met dementie is ook gewoon ‘mens’, ondanks de diagnose.’
Nele: ‘Met onze initiatieven willen we mensen sensibiliseren en informeren. We willen handvaten aanreiken zodat iedereen weet wat dementie is, hoe je het kan herkennen en hoe je ermee kan omgaan.’
Elodie: ‘Iedereen kent wel iemand met dementie in zijn of haar omgeving. Misschien niet meteen dichtbij, maar dat kan snel veranderen. Als het dan zover is en je wordt ermee geconfronteerd, is het fijn als er hulp en steun beschikbaar is.’
Nele: ‘Vroeger was dementie meer ‘verscholen’ in onze maatschappij. Als een opa of nonkel eens wat raar deed of zei, wuifden we dat snel weg met een flauw excuus dat het aan de leeftijd, de warmte of te veel pintjes lag. Maar dementie was er toen al en vandaag alleen nog maar meer, vanwege de snelle vergrijzing*. Het is helaas ook de trieste realiteit dat we zo’n mensen vaak snel afschrijven, terwijl ze nog perfect meedraaien en iets betekenen in onze maatschappij.’
Wat mogen de mensen zich voorstellen bij zo’n dementievriendelijke initiatieven?
Nele: ‘Het project begon in 2023 met een engagementsverklaring. In 2024 werd de familiegroep dementie opgericht. Een praatgroep waar mensen in dezelfde situatie verhalen en tips met elkaar kunnen delen. In 2025 kwamen daar 2 dementievriendelijke wandelingen bij onder de naam ‘vergeet-me-nietjespad’. En zo blijven we achter de schermen werken aan de uitbreiding van dat aanbod, samen met onze inwoners.’
Elodie: ‘In het woonzorgcentrum zijn we bezig met het inrichten van een belevingstuin. In die tuin bieden we prikkels aan: geuren, kleuren, smaken ... De tuin komt er in de 1e plaats voor onze bewoners, maar willen we hem openstellen voor het brede publiek. Het is een creatieve manier om in contact te hebben met iemand met dementie. Deze activiteit geeft onze bezoekers ook de kans om wat langer te blijven. Iets waar zowel de bewoner als bezoeker deugd van heeft. Omgaan met dementie is ook heel persoonsgebonden. Zo werken we vaak met muziek. Een voorbeeld: laat mij naar hardrock luisteren en ik kom tot rust. Maar 1 jazznummer en ik ben meteen zo onrustig als iets (lacht).’
Nele: ‘We merken bijvoorbeeld dat onze familiegroep een succes is. De mantelzorgers die langskomen, hebben het vaak moeilijk om met hun omgeving te praten. Want wie niet in hetzelfde bootje zit, begrijpt het vaak niet. In onze familiegroep kunnen ze bij elkaar terecht en daar hebben ze zichtbaar deugd van.’
Jullie houden een bevraging. Wat verwachten jullie of hopen jullie te bereiken?
Elodie: ‘Wij voelen uiteraard vanuit onze expertise wel aan waar er nood aan is of wat mogelijk een fijne aanvulling op het bestaande aanbod kan zijn. Maar we luisteren graag naar onze inwoners zelf. Naar mensen die er - van veraf of dichtbij - bij betrokken zijn. Waar liggen voor hen de grootste uitdagingen of noden? Als we op basis van die input iets kunnen voorzien dat écht helpt, dan is dat nog veel leuker.’
Nele: ‘We mogen gerust wat verder denken dan de wereld van de zorg. Mensen met dementie gaan, net als iemand zonder dementie, ook naar de winkel en de kapper. Hoe kunnen we handelaars bijvoorbeeld ondersteunen om hiermee om te gaan of hierop in te spelen? De manier van aanspreken, de prikkels in de winkel ... Kleine zaken maken vaak een groot verschil.’
Elodie: ‘Zo passen onze eigen kapsters in het woonzorgcentrum hun aanpak ook aan, zonder die persoon het gevoel te geven dat ze ‘iemand met dementie’ zijn.’
Nele: ‘Ons doel is om mensen te begeleiden en ondersteunen eenmaal ze in contact komen met dementie. En dat kan op zoveel manieren zijn. Dus laat van je horen en vul de bevraging in, zodat wij op die noden kunnen inspelen.’
Elodie: ‘Zelf droom ik bijvoorbeeld nog van een infopunt dementie. Een soort fysieke zitdag waar wij onze expertise en kennis kunnen delen met wie dat nodig heeft. Om maar aan te tonen, er zijn nog heel wat initiatieven mogelijk in onze gemeente. Het mooie aan Deerlijk is dat we een nauwe gemeenschap zijn. We zijn er voor elkaar en staan altijd klaar om te helpen waar nodig. Dus laat ons daar inspiratie uit halen.’
Belangrijk dus dat zoveel mogelijk mensen hun input met jullie delen via de bevraging.
Elodie: ‘Klopt! Of je momenteel al te maken hebt met dementie in jouw omgeving of niet, je zal er vroeg of laat (helaas) mee geconfronteerd worden. Zo’n diagnose treft niet alleen de mens zelf, maar ook het netwerk van die persoon. Als iemand met dementie ervoor kiest om langer thuis te blijven, zal het netwerk van die persoon zich daar ook op moeten voorbereiden of aanpassen. En dan is het toch net wat fijner als er kant-en-klare tools en tips te vinden zijn. Zo helpen we de mensen die ons nauw aan het hart liggen het best in het dagelijkse leven. En daarvoor doen wij het. Daarom ligt dit thema ons zelf ook zo nauw aan het hart!’
Nele: ‘Exact, we zijn er én gaan er samen voor!’
Bevraging
Wil jij ons helpen om mensen met dementie én hun naaste omgeving bij te staan met warme en ondersteunende acties of initiatieven? Deel jouw ideeën met ons via de bevraging. Wij, maar vooral de mensen die dagelijks met dementie in contact komen, zijn je alvast erg dankbaar!
Klik hier om de bevraging in te vullen